МІНДЕТТІ ӘЛЕУМЕТТІК МЕДИЦИНАЛЫҚ САҚТАНДЫРУ ЖҮЙЕСІ оны енгізуден біз не ұтамыз?

15 Тамыз 2017, 7:54 am
1647 рет оқылды

Бүгінде елімізде етек алып отырған осы мәселенің егжей-тегжейін айтып беру үшін Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік фармацевтакалық академиясыныц №2 денсаулық сақтау кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы Абай Маратұлы ЖАҚСЫБЕРГЕНОВПЕН сұхбат алған едік. Ол кісінің жауаптарын оқырман назарына ұсынып отырмыз.

1026 1

— МӘМС деген не?

— Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жуйесі (МӘМС) - бұл халықтың денсаупығын сақтау саласындағы мүдделерді әлеуметтік қорғаудың мемлекеттік жуйесі. МӘМС осы жүйеге қатысушьшарға уақтылы, қолжетімді, сапалы медициналық және дәрі-дәрмектік көмек ұсынуды қамтамасыз етеді.

— МӘМС жуйесін енгізудің қажеттілігі неде?

— Әлемде инфекциялық емес аурулардың өсуіне, жаңа медициналық технологиялардың енгізілуіне және халықтың егде жастағы бөлігшің көбеюіне байланысты өзгерістер жүріп жатыр. Бұл ең алдымен денсаулық сақтауға арналған шығыстардың ұлғаюына әкелуде. Халықаралық тәжірибеде МӘМС жүйесін енгізу жоғарыда көрсетілген мәселелерге жауап береді. Сондай-ақ, денсаулық сақтау жүйесінің қаржылық тұрақтылығьн қамтамасыз етеді. Қазір Қазақстандағы денсаулық сақтау жүйесінің осындай сындарға дайын болуы және жүріп жатқан өзгерістерге дер кезінде жауап беруі тиіс. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) елдерінің көпшілігі аз мұқтаждықтан көбірек мұктаждыққа қаражатты қайта бөлуге мүмкіндік беретін МӘМС жүйесін таңдады. Мұндай тәсіл мемлекеттің, жұмыс берушінің және азаматтардың арасында денсаулық сақтау жауапкершілігін бөлісуді талап етеді. МӘМС жүйесін енгізу әмбебаптық, әлеуметтік әдіпдік және ортақ болу қағидаларын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

— Өзін-өзі жұмыспен қамтыған және жұмыссыз азаматтар МӘМС жүйесіне катысушы бола ала ма?

— Әрине. Ол үшін дара кәсіпкерлер жергілікті салық органдарында тіркелуі тиіс. Айналысатын жұмысы болмаған жағдайда жұмыспен қамту органдарында тіркелуден өтіп, жұмыссыз мәртебесін алу қажет. Жұмыссыз ретінде тіркелген азаматтар үшін жарналарды мемлекет жүзеге асырады.

— ҚР-да 1996-1998 жылдары енгізілген медициналық сақтандыру реформасыңдағы олқылықтардың себебі неден болды?

— Медициналық сақтандыру реформасының 1996-98 жылдардағы улгісінің олқылығының негізгі себебі-кірістерді жинаудың денгейі жеткіліксіз болды. Медициналық сақтандыру қорының міндеттерін орындауы мынадай себептер бойынша мүмкін болмады:

— экономикалық дағдарыс — сақтандыру жарналарын көптеген көсіпорындар қарыздардың көп болуының салдарынан төлей алмады. Сақтандыру төлемдері үшін заттай төлем жүйесі орын алды;

— дара кесіпкер мен езін-өзі жұмыспен қамтыған адамдар жарналарды аудармады (халықгың шамамен төргген бірі);

— жұмыссыздыктьщ артуы, халықтың белсенді емес бөлігі ушін жарналардың тиісті деңгейін қамтама-сыз ете алмаған жергілікті бюджетке тусетін салмақты ұлғайггы;

— қордың медициналык ұйымдар алдында қарызы туындады;

— қордың атына сыбайлас жемқорлық жөне жи-налған қаражаггы шашуға қатысты кінө тағылды;

— медициналық кызметгер ушін толеу өңірлерде турлі өдіегер мен тарифтер бойынша жүргізілді.

— МӘМC-ті енгізу медицина қызметкеріне ақшалай «алғыс» білдіру мәселесін шешуге кемектесе ме?

— Сақгаңдыруды енгізумен қатар сактандыру мөде-ниетін дамыта отырып, салық салу жөне игіліктерді

денсаулык сақтауға белу айқындығы едөуір жоғарылай-ды. Бұл жуйеге қатысушылардың оған қоятын талабын артгырады. Медицина қызметкерлерінің жалақысы біртіндеп көбейтіледі. Осылайша, дөрігерлерге «алғыс» турінде берілетін бейресми телемдер мен оз қалтасы-нан медициналық көмек ушін қаражат жұмсаудың жо-лы жабылады.

— Азаматтыц «сақтандырылғанын» қалай білуге бола, іы?

— Адамның медициналық сақтандыруы бар екенін медициналық ұйым қызметкерлері оның ЖСН-ін бірыңғай элекгроңдық дерекқорға ешізу арқылы біле алады. Еғер аударымдар жургізіліп жатса, оңда өтішш иесінін сақгандыру ұсынатын қызметтердің барлык турін пайдалануына құқығы бар.

— 2017 жылдан бастап Қазақставда кандав денсаулык сақтау жүйесі болады?

— Қазақстаңда мемлекет барлық азаматтарды жар-налар төленген-төленбегеніне қарамастан, тегін медициналык көмектіц кепіддік берілген келемімен (ТМККК) қамтамасыз ететін аралас жүйе болады. Оған қосымша, міңдетгі өлеуметтік медициналык сақтаңдыру (МӘМС) жүйесі жөне ерікті медициналык сақтандыру жұмыс істейтін болады.

— Пациент жеке медициналык үйымға ТМККК және МӘМС шенберінде кызметтер алу ушін жугінген кезде олар қызмет керсетуден бас тартпайды ма? Жеке медициналык үйым ТМККК және МӘМС шецберіңце керсетілген қызметтерге коса ақы толеуді талап етуі мүмкін бе? Қосымша ақы төлеудіц шектілімі бар ма?

— Жеке клиникаға жүгінген кезде азамат: бұл клиниканың ӘМСҚ-пен қажетті медициналық қызметтерді көрсету шартының бар-жоғын білуі тиіс. ӘМСҚ-пен шарты болған жағдайда клиника МӘМС және ТМККК пакетіне енетін қызметтер үшін төлем талап етуге кұкығы жоқ.

— Шұғыл жағдайларда зардап шеккен адамдарды сәйкестендіру калай орын алады?

— Шұғыл көмек барлығына қолжетімді болғандықтан, жедел сәйкестендіру мәселесі қозғалмайды.

Райхан ШӘЙМЕРДЕНОВА.

Оңтүстік Қазақстан газеті

№114 СЕЙСЕНБІ, 11 шілде, 2017 жыл.

Материалға баға беріңіз
(0 баға берілді)

Біздің жетістіктеріміз

  • Дипломдар, алғыс хаттар

    Дипломдар, алғыс хаттар

  • Куәліктер, сертификаттар

    Куәліктер, сертификаттар